Türkiye’de evcil hayvan sahipliğinin yasal çerçevesi

Evcil hayvan sahipliğinin Türkiye'deki yasal çerçevesi 2021'de önemli ölçüde değişti. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda 7332 sayılı kanunla yapılan değişiklik, hem sahiplerin hem satıcıların yükümlülüklerini yeniden tanımladı. Aşağıdaki başlıklar bir hayvan sahiplenmeden önce bilinmesi gerekenleri özetliyor. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta güncel mevzuata ve bir hukukçuya başvurun.

Hayvanlar artık "mal" değil En temel değişiklik tanımda. Hayvanlar hukuken eşya muamelesi görmekten çıkıp korunması gereken canlılar olarak tanımlandı. Bunun pratik sonucu, hayvana kasten eziyet, işkence ve öldürmenin kabahat olmaktan çıkıp Türk Ceza Kanunu kapsamında hapis cezası öngörülen bir suça dönüşmesi oldu.

Kayıt ve dijital kimliklendirme zorunlu Kedi, köpek ve gelinciklerin mikroçip ile kimliklendirilmesi ve sahibi adına kayıt altına alınması zorunludur. İşlem veteriner hekim tarafından yapılır ve kayıt Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sistemine işlenir. Sahiplendiğiniz bir hayvanı belirlenen süre içinde kendi adınıza kaydettirmeniz gerekir; kayıt yaptırmamanın idari para cezası vardır. Ayrıntılar için mikroçip ve kayıt yazımıza bakabilirsiniz.

Petshoplarda kedi ve köpek satışı yasak Kanun değişikliğiyle birlikte kedi ve köpeklerin ticari işletme vitrinlerinde sergilenmesi ve satılması yasaklandı. Bu hayvanların üretimi ve satışı yalnızca Bakanlıkça izin verilmiş üretim yerlerinde yapılabilir. Yani bir petshop vitrininde satılan yavru köpek gördüğünüzde bu yasal değildir ve bildirilmesi gerekir.

Bunun sahiplenme tarafındaki anlamı şudur: bir hayvanı alırken satıcının kim olduğunu ve izin belgesini sormak artık sadece bir güven meselesi değil, yasal bir ayrım.

Tehlike arz eden ırklar Pitbull Terrier, Japanese Tosa, Dogo Argentino ve Fila Brasileiro ırklarının üretimi, satışı, takası, sahiplenilmesi, sahiplendirilmesi ve ülkeye girişi yasaktır. Bu ırklara sahip olanların hayvanlarını kısırlaştırmak, kayıt ettirmek ve belirlenen kurallara uymakla yükümlüdür. Bu köpekler ağızlık ve kısa tasma olmadan gezdirilemez, çocuk oyun alanlarına ve parklara sokulamaz.

Terk etmek yasak Hayvanını terk etmek idari para cezasına tabidir ve terk edilen hayvan bulunduğunda sahibi kayıt üzerinden tespit edilebilir. Bakmakta zorlanıyorsanız yapılacak şey terk etmek değil, belediyenin hayvan bakımevine ya da bir sahiplendirme kuruluşuna başvurmaktır. Sahiplenmeden önce bakım yükünü gerçekçi biçimde değerlendirmek, bu durumu baştan önler.

Belediyelerin yükümlülüğü Belediyeler sahipsiz hayvanlar için bakımevi kurmak, kısırlaştırma ve aşılama yapmak, yaralı hayvanların tedavisini sağlamakla yükümlüdür. Sokakta yaralı bir hayvan bulduğunuzda belediyenin veteriner işleri müdürlüğüne başvurabilirsiniz.

Sahibin genel yükümlülükleri Kanun, hayvan sahibine barınma, bakım, beslenme ve sağlık ihtiyaçlarını karşılama yükümlülüğü yükler. Hayvanın verdiği zarardan sahibi sorumludur; bu, apartman ve site yaşamında sık karşılaşılan bir noktadır. Ayrıca hayvanın bulaşıcı hastalıklara karşı aşılanması ve gerekli tedbirlerin alınması sahibin sorumluluğundadır.

Ceza tutarları her yıl değişir Kanundaki idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir. Bu yüzden internette gördüğünüz tutarlar hızla eskir; güncel rakam için Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ve resmî kaynakların açıklamalarına bakın.

İlan verirken ve alırken Bir ilan sitesinde hayvan ararken şunları sorun: hayvanın mikroçipi var mı, kayıt kimin adına, aşı karnesi var mı, üretim yeri izinli mi, anne görülebiliyor mu. Bu sorulara net cevap vermeyen bir satıcıdan uzak durun. Yasal çerçeveye uymayan satışlar hem hayvan hem alıcı için risk üretir.